Persoonlijke borgstelling: wanneer teken je prive mee en wat riskeer je

Een persoonlijke borgstelling betekent dat je als privépersoon garant staat voor een lening van je bedrijf. Kan de onderneming niet meer betalen, dan mag de financier jou aanspreken en de schuld verhalen op je privévermogen. Bij een bv doorbreekt de borg daarmee precies de aansprakelijkheidsgrens waar je die rechtsvorm voor koos.

Bijna elke verstrekker die snel zakelijk krediet verstrekt zonder onderpand vraagt erom, maar vrijwel niemand legt uit wat je tekent. In de eisen op deze site staat alleen bij Qeld letterlijk "persoonlijke borgstelling" als voorwaarde; andere aanbieders adverteren juist met "geen onderpand". Dat verschil is cruciaal: geen onderpand is niet hetzelfde als geen borg. Onderpand is een bezitting, een borg ben jijzelf.

Wat je als borg precies riskeert, of je partner mee moet tekenen en wat je eraan kunt onderhandelen, lees je hieronder.

Wat is een borgstelling juridisch gezien

Een borgstelling is een borgtocht: een overeenkomst waarbij jij (de borg) je tegenover de financier verbindt tot nakoming van de verplichting van je bedrijf (de schuldenaar). Het staat in artikel 7:850 van het Burgerlijk Wetboek. Borgtocht is subsidiair: de financier mag jou pas aanspreken als je bedrijf zelf tekortschiet. Daarin verschilt de borg van twee andere constructies die er vaak mee verward worden:

• Hoofdelijke aansprakelijkheid (artikel 6:6 BW): je bent niet de achtervang maar medeschuldenaar. De financier kan jou meteen en voor het hele bedrag aanspreken, zonder eerst je bedrijf te hoeven proberen. Bij een borg moet eerst de hoofdverplichting niet worden nagekomen.
• Pandrecht (artikel 3:227 BW): hier geef je een concreet bezit (een machine, voorraad, een vordering) als zekerheid. De financier heeft recht op dát object, niet op jouw hele vermogen. Een borg raakt juist je privévermogen in zijn geheel, tot het afgesproken maximum.

Het onderscheid heeft praktische gevolgen: een borg is breder dan een pandrecht en persoonlijker dan een zakelijke garantie. Dat is precies waarom het voor jou als ondernemer de meest verstrekkende zekerheid is die je kunt geven.

Welke aanbieders vragen een borg

Niet elke aanbieder noemt een borg in zijn gepubliceerde voorwaarden. In de eisen die op deze site per aanbieder zijn vastgelegd, staat dit:

Twee dingen vallen op. Ten eerste is Qeld de enige actieve aanbieder op deze site die de borg expliciet als harde voorwaarde noemt. Ten tweede zegt "geen onderpand" niets over een borg: een aanbieder die geen pandrecht op je machines wil, kan in het persoonlijke aanbod alsnog om een borg vragen. Controleer daarom in elke offerte op borg, hoofdelijk medeschuldenaarschap of zekerheidstelling, ook bij partijen die adverteren met "geen onderpand". De complete eisen per aanbieder vind je in acceptatie-eisen zakelijk krediet per aanbieder.

Wat de borg raakt: privévermogen, woning en je partner

Een borg kan je spaargeld, je beleggingen en je woning raken. Dat laatste verloopt meestal indirect: de financier kan de schuld op je verhalen, en als je die niet betaalt, kan een deurwaarder uiteindelijk ook beslag op je woning leggen. Een borg betekent dus niet dat de bank automatisch beslag legt, maar wel dat je privévermogen openstaat voor verhaal.

Bij de woning en je huwelijk komt een wettelijke regel kijken die weinig ondernemers kennen. In beginsel heb je voor een persoonlijke borg de toestemming van je echtgenoot of geregistreerd partner nodig. Dat staat in artikel 1:88 lid 1 onder c van het Burgerlijk Wetboek: een echtgenoot heeft toestemming nodig voor overeenkomsten waarmee hij zich, anders dan in de normale uitoefening van zijn beroep of bedrijf, als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt. Voor een geregistreerd partnerschap geldt hetzelfde, omdat artikel 1:80b BW de huwelijkstitels van overeenkomstige toepassing verklaart; samenwoners zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap vallen er niet onder. Ontbreekt de vereiste toestemming, dan is de borg vernietigbaar (artikel 1:89 BW): alleen de andere echtgenoot of partner kan die vernietiging inroepen, en de borg is dus niet automatisch ongeldig.

De wet kent twee uitzonderingen, en bij allebei zit het venijn in de uitleg:

• De toestemmingseis geldt alleen voor een borg die je aangaat anders dan in de normale uitoefening van je beroep of bedrijf. Hoort de borg tot die normale uitoefening, dan is geen toestemming nodig.
• Artikel 1:88 lid 5 BW kent daarnaast een uitzondering voor de dga. Die stelt drie eisen tegelijk: je bent bestuurder van een nv of bv, je houdt daarvan alleen of samen met je medebestuurders de meerderheid van de aandelen, en de borg geschiedt ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van die vennootschap. Alle drie moeten opgaan. Bestuurder zonder aandelenmeerderheid: geen uitzondering. Aandeelhouder zonder bestuursfunctie: geen uitzondering.

Schrijf jezelf hier geen zekerheid aan die er niet is. Of de dga-uitzondering opgaat, hangt af van de vraag of de borgstelling tot de normale bedrijfsuitoefening hoort, en dat is een feitelijke vraag die uiteindelijk door een rechter wordt beoordeeld. Reken er dus niet op dat je als dga nooit toestemming hoeft te vragen, zeker niet bij een borgstelling voor extra krediet in een noodsituatie.

Wil je partner geen toestemming geven of kan hij of zij dat niet, dan kun je op grond van artikel 1:88 lid 6 BW de beslissing van de rechtbank inroepen. Omdat financiers geen borg willen die later vernietigd kan worden, vragen ze in de praktijk vaak dat je partner meetekent of schriftelijk toestemming geeft, ook in gevallen waarin de uitzondering zou gelden.

Eenmanszaak versus bv: wat de borg doorbreekt

Bij een eenmanszaak is er geen aparte rechtspersoon: jij bent met je hele privévermogen aansprakelijk voor zakelijke schulden. Een aparte borg voegt daar juridisch weinig aan toe, omdat de verstrekker je al kan aanspreken. In een vof zijn de vennoten bovendien hoofdelijk aansprakelijk. Wie als eenmanszaak leent, is dus hoe dan ook al privé aansprakelijk; de vraag naar een borg speelt daar vooral bij bv's.

Bij een bv is dat anders. De bv heeft een eigen vermogen en jij bent in beginsel niet privé aansprakelijk voor haar schulden. De borgstelling doorbreekt juist die scheiding: je maakt jezelf alsnog aansprakelijk, tot het afgesproken bedrag. Dat is niet per se onverstandig, maar wel een bewuste keuze. Wie die keuze wil vermijden, leest in zakelijk krediet zonder onderpand waar de grens ligt tussen onderpand en borg. Meer over het verschil tussen de rechtsvormen staat op de pagina zakelijk krediet voor eenmanszaken.

Wat je kunt onderhandelen

Een borg is geen keurslijf. Op deze punten valt doorgaans te onderhandelen:

• Maximumbedrag. Laat de borg begrenzen op een vast bedrag in plaats van een borg voor de volledige schuld plus rente en kosten. Zonder maximum sta je ook voor kosten en achterstallige rente in.
• Aflopende borg. Koppel de borg aan de openstaande schuld, zodat hij mee daalt naarmate je aflost. Zo teken je niet voor 100.000 euro terwijl je al voor de helft hebt afgelost.
• Verval na verloop van tijd. Spreek af dat de borg vervalt na een aantal jaar of zodra het krediet onder een bepaald niveau komt.
• Pro rato. Bij meerdere aandeelhouders: leg vast dat ieder alleen voor zijn eigen deel borg staat, in plaats van hoofdelijk voor het geheel.

Hoe ruim de ruimte is, hangt af van je onderhandelingspositie en van hoe de aanbieder de aanvraag beoordeelt. Hoe dat oordeel tot stand komt, lees je in hoe kredietverstrekkers je aanvraag beoordelen.

Wat de BMKB-borgstelling hier niet doet

Er bestaat een hardnekkig misverstand over de borgstellingsregeling van de overheid, de BMKB. Die regeling is geen bescherming voor jou als ondernemer, maar een garantie aan de financier. RVO schrijft dat op het BMKB-krediet een overheidsborgstelling van 90 procent van toepassing is: de overheid staat borg voor 90 procent van het borgstellingskrediet, zodat de financier een groot deel van zijn verlies gedekt weet en sneller akkoord gaat. Jij blijft voor de hele lening aansprakelijk, en jij betaalt de eenmalige garantieprovisie die de financier aan je doorberekent.

Dat betekent ook dat een BMKB-krediet je niet vrijstelt van een persoonlijke borg. De regeling raakt de verhouding tussen de overheid en je financier; wat jij daarnaast aan zekerheid moet geven, staat in je eigen kredietovereenkomst en is een zaak tussen jou en de financier. Vraag dus expliciet wat er naast de BMKB nog aan borg of onderpand van je wordt verlangd, want de regeling verlaagt jouw risico niet, alleen dat van de financier. Het aanvraagpad van de BMKB staat in BMKB aanvragen: stappenplan.

Wat er financieel op het spel staat

Een rekenvoorbeeld maakt concreet wat een borg betekent. Stel, je bv leent 100.000 euro bij New10 tegen 6 procent vaste rente, het laagste tarief dat New10 publiceert, over 60 maanden. De maandlast bij annuïtair aflossen is dan 1.933,28 euro en je betaalt in totaal 115.997 euro terug, waarvan 15.997 euro rente.

Valt je bv weg en heeft die bijvoorbeeld 70.000 euro afgelost, dan spreekt de financier jou als borg aan voor de resterende schuld plus achterstallige rente en kosten. Het is dat restant, niet het oorspronkelijke bedrag, dat je privé kunt raken. Juist daarom is een aflopende borg die meedaalt met de aflossing waardevol: die verkleint het bedrag waarvoor je privé aanspreekbaar bent naarmate je bv afbetaalt.

Veelgestelde vragen

Is een borg hetzelfde als hoofdelijk aansprakelijk zijn

Nee. Bij een borg ben je achtervang: de financier mag je pas aanspreken als je bedrijf zelf tekortschiet. Bij hoofdelijke aansprakelijkheid ben je medeschuldenaar en kan de financier jou meteen voor het hele bedrag aanspreken. In de praktijk worden beide wel naast elkaar gevraagd; lees in de overeenkomst welke van de twee je tekent.

Moet mijn partner toestemming geven voor mijn borg

In beginsel wel. Voor een borg buiten de normale uitoefening van je beroep of bedrijf is de toestemming van je echtgenoot of geregistreerd partner vereist (artikel 1:88 lid 1 onder c BW). De wet kent een uitzondering voor een bestuurder van een nv of bv die alleen of met zijn medebestuurders de meerderheid van de aandelen houdt en die tekent ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van die vennootschap. Of die uitzondering opgaat is een feitelijke vraag, dus ga er niet blind van uit. Zonder vereiste toestemming is de borg vernietigbaar, en alleen je partner kan zich daarop beroepen.

Kan ik onder een borg uit zodra ik heb afgelost

Alleen als je dat hebt afgesproken. Een borg loopt door zolang de onderliggende schuld bestaat, tenzij je een aflopende borg of een vervaldatum hebt onderhandeld. Laat zo'n afspraak schriftelijk vastleggen voordat je tekent, want achteraf aanpassen lukt zelden.

Zit je in een situatie waarin een verstrekker je al heeft afgewezen of juist te veel zekerheid vraagt, kijk dan bij afgewezen voor zakelijk krediet, en dan en vergelijk alle aanbieders om te zien bij wie je alsnog terechtkunt zonder dat je privé onnodig blootstelt.