Bedrijfsovername financieren: stappenplan van bod tot overdracht

Een bestaand bedrijf overnemen is vaak kansrijker dan zelf starten: er is omzet, er zijn klanten en er is bewezen cashflow. Maar de financiering is complexer dan een gewone zakelijke lening. Vrijwel geen enkele overname wordt met één krediet gefinancierd: het is bijna altijd een mix van eigen geld, bankfinanciering, een lening van de verkoper en soms een borgstelling van de overheid. Dit stappenplan loopt de fasen door.

Stap 1: bepaal wat het bedrijf waard is

Voordat je over financiering praat, moet de vraagprijs onderbouwd zijn. Gangbare methodes:

• Rentabiliteitswaarde: genormaliseerde winst gedeeld door een rendementseis. De meest gebruikte methode bij mkb-overnames.
• Discounted cashflow (DCF): toekomstige vrije kasstromen contant gemaakt. Zwaarder, maar gebruikelijk bij grotere of groeiende bedrijven.
• Intrinsieke waarde: eigen vermogen tegen actuele waarde. Vooral relevant bij vastgoed- of voorraadzware bedrijven.

Laat de waardering toetsen door een onafhankelijke overname-adviseur of register valuator. Financiers rekenen zelf ook: een te hoge koopprijs is de meest voorkomende reden dat een overnamefinanciering strandt.

Stap 2: breng je eigen inbreng in kaart

Financiers verwachten dat de koper zelf risico draagt. Reken op een eigen inbreng van grofweg 10 tot 30 procent van de koopsom, afhankelijk van sector, winstgevendheid en zekerheden. Eigen inbreng kan bestaan uit spaargeld, overwaarde, een achtergestelde lening van familie of ingehouden winst uit een bestaande onderneming.

Hoe hoger je eigen inbreng, hoe lager het gefinancierde bedrag en hoe sterker je onderhandelingspositie op rente en voorwaarden. Gebruik de kredietcalculator om te zien wat verschillende financieringsbedragen aan maandlasten betekenen.

Stap 3: stel de financieringsmix samen

Een typische mkb-overname wordt gestapeld gefinancierd:

1. Eigen inbreng als fundament.
2. Bancair of non-bancair krediet voor het grootste deel van de koopsom. Banken financieren overnames met bewezen cashflow; online aanbieders en brokers zoals MKBbedrijfskrediet.nl kunnen een aanvraag bij meerdere geldverstrekkers uitzetten.
3. Verkoperslening (vendor loan): de verkoper laat een deel van de koopsom als achtergestelde lening staan, vaak 10 tot 30 procent. Voor financiers is dit een sterk signaal dat de verkoper in het bedrijf gelooft.
4. Earn-out: een deel van de prijs wordt afhankelijk gemaakt van toekomstige resultaten. Verlaagt het bedrag dat je vooraf moet financieren.
5. Borgstelling via BMKB: als zekerheden tekortschieten kan de overheid deels garant staan. Lees het BMKB-stappenplan voor de voorwaarden en route.

Voor kleinere overnames, bijvoorbeeld een eenmanszaak of franchisevestiging, is Qredits een reguliere route, inclusief begeleiding. Bij grotere of complexere overnames loont een intermediair zoals Credion, die de stapeling voor je structureert.

Stap 4: onderbouw de terugbetaalcapaciteit

Financiers beoordelen een overname vrijwel volledig op cashflow: kan het bedrijf ná de overname de rente en aflossing dragen, plus jouw ondernemersloon? De DSCR (debt service coverage ratio) is daarbij de kernratio. Een waarde ruim boven de 1 is het uitgangspunt; check je eigen situatie met de DSCR-calculator.

Let op posten die na overname veranderen: het salaris van de vertrekkende eigenaar, huur als het pand niet meekomt, en eenmalige advieskosten. Een financier prikt daar doorheen, dus reken zelf eerst conservatief.

Stap 5: due diligence voor je tekent

Boekenonderzoek is geen formaliteit. Minimaal te controleren:

• Jaarcijfers van de laatste drie jaar, plus tussentijdse cijfers
• Klantconcentratie: hoeveel omzet hangt aan de top-3 klanten
• Lopende contracten, leases en personeelsverplichtingen
• Fiscale positie en eventuele claims of geschillen
• Afhankelijkheid van de vertrekkende eigenaar

Bevindingen uit de due diligence zijn ook onderhandelingsmateriaal: een tegenvaller kan leiden tot een lagere prijs of een grotere verkoperslening.

Stap 6: financiering aanvragen en afronden

Met een onderbouwde waardering, een sluitende mix en een due diligence-rapport kan de formele aanvraag de deur uit. Reken bij banken op enkele weken tot maanden doorlooptijd; non-bancaire aanbieders zijn sneller maar financieren zelden de volledige koopsom van een grote overname. Vergelijk de actuele tarieven per aanbieder op de rentepagina zodat je een offerte op waarde kunt schatten.

Na akkoord volgen de leveringsakte bij de notaris (bij een BV-overname), verpanding van zekerheden en de daadwerkelijke overdracht.

Goodwill financieren: het lastigste deel van de koopsom

Bij veel overnames bestaat een groot deel van de prijs uit goodwill: de waarde van klantenbestand, naam en winstcapaciteit boven de boekwaarde van de bezittingen. Goodwill is voor een financier de zwakste zekerheid die er is; bij problemen valt er niets te verkopen. Banken financieren goodwill daarom terughoudend en willen dat juist dit deel wordt gedragen door eigen inbreng, verkoperslening of een borgstelling. Praktisch betekent dit: hoe hoger het goodwill-aandeel in de koopsom, hoe belangrijker de verkoperslening en de BMKB-route uit stap 3 worden. Een overname met veel machines, voorraad of vastgoed financiert daarentegen relatief makkelijk, omdat die activa als onderpand dienen.

Hoeveel tijd kost het traject

Reken van eerste gesprek tot overdracht op zes maanden tot ruim een jaar. De financieringsfase zelf beslaat daarvan doorgaans één tot drie maanden, afhankelijk van het aantal betrokken partijen. Begin daarom vroeg met oriënteren op financiers, nog vóór de onderhandeling is afgerond: een koper die zijn financiering aantoonbaar voorbereid heeft, is voor een verkoper een serieuzere partij en kan sneller schakelen als er meerdere gegadigden zijn.

Veelgemaakte fouten bij overnamefinanciering

• Alles bij één financier proberen: een afwijzing op de volledige koopsom betekent niet dat een gestapelde constructie onhaalbaar is.
• De verkoperslening vergeten: veel verkopers zijn hiertoe bereid als je het vraagt, zeker bij bedrijfsbeëindiging wegens pensioen.
• Werkkapitaal niet meefinancieren: na de overname heb je ook geld nodig voor voorraad, debiteuren en aanloopkosten. Neem dit mee in de aanvraag in plaats van later los bij te lenen.
• Te krap rekenen op advieskosten: waardering, due diligence, notaris en financieringsadvies kosten samen al snel enkele procenten van de koopsom.

Samengevat

Een overname financier je in lagen: eigen inbreng, hoofdkrediet, verkoperslening en waar nodig een borgstelling. De volgorde is belangrijk: eerst waardering en terugbetaalcapaciteit op orde, dan pas aanvragen. Wie de mix goed opbouwt, financiert vaak meer dan een enkele bank ooit zou verstrekken.

Benieuwd welke aanbieders overnames financieren en tegen welke voorwaarden? Zet je situatie naast de aanbieders in het vergelijkingsoverzicht.